Een menselijk overzicht van de Belgische kansspelwetgeving

Inleiding

België regelt kansspelen en loterijen via twee aparte wetgevingen: de Kansspelwet en de Loterijwet. Vaardigheidsspelen krijgen in die wetten geen eigen definitie. Wie wil begrijpen wat vandaag wel en niet kan — en tegelijk zicht wil houden op het actuele aanbod, inclusief nieuwe casino's België 2025 — doet er goed aan eerst het juridische kader helder te hebben.

Wat is een kansspel?

De Kansspelwet vertrekt van een eenvoudige gedachte: zodra toeval een rol speelt en er iets wordt ingezet met kans op winst of verlies, spreken we al snel over een kansspel. Concreet moet een spel aan vier bouwstenen voldoen om onder de wet te vallen:

• er is een spel of spelverloop;
• deelname vergt een inzet (elke financiële tegenprestatie volstaat);
• er is winst of verlies voor minstens één partij (de speler, de organisator of beiden);
• toeval beïnvloedt het verloop, de winnaar of de winst (ook als dat maar zijdelings is).

Omdat deze criteria ruim worden gelezen, vallen ook vormen die “niet echt gokken lijken” soms toch onder de wet. Zo kwalificeerde de Kansspelcommissie bijvoorbeeld lootboxes in bepaalde games als kansspelen. Rechtspraak sluit daarbij aan.

Weddenschappen

Weddenschappen zijn een specifieke soort kansspel: elke deelnemer zet iets in, en de uitkomst hangt niet af van zijn eigen handeling maar van het al dan niet plaatsvinden van een onzekere gebeurtenis (bijv. de uitslag van een match). De wet onderscheidt o.a. fixed-odds en mutual betting, en de Kansspelcommissie verduidelijkte ook het begrip spread betting.

Wat valt uitdrukkelijk níét onder kansspelen?

De wet zet enkele activiteiten buiten schot:

• competitiesport;
• bepaalde kaart- en gezelschapsspelen met een heel kleine inzet en slechts een voordeel van geringe waarde;
• spelen die enkel het recht geven om maximaal vijf keer gratis verder te spelen.

Die uitzonderingen kregen in de praktijk veel aandacht door de zogeheten “3.3-automaten”. Exploitanten stelden dat die buiten de Kansspelwet vallen. De wetgever keek er scherper naar en voerde extra regels in. Met de Wet van 18 februari werd dit type automaat bijkomend verboden.

Loterijen: wanneer is er sprake van een loterij?

Artikel 301 van het Strafwetboek omschrijft een loterij als een handeling die publiek wordt aangeboden en waarbij toeval bepaalt wie wint. De Loterijwet werkt dat verder uit. Drie elementen zijn bepalend:

het aanbod is openbaar (in de rechtspraak zeer ruim begrepen);

er is een winst of economisch voordeel te behalen;

de uitkomst berust volledig op toeval (trekking, bingo, “onschuldige hand”, …).

Belangrijk: ook een gratis prijsvraag of tombola (zonder inzet) kan dus een loterij zijn. Is er niet louter toeval in het spel, dan is het geen loterij — maar het kan nog altijd een kansspel zijn als het aan de vier bouwstenen hierboven voldoet.

Vaardigheidsspelen: het grijze gebied

De Belgische wet definieert vaardigheidsspelen niet. In de praktijk bedoelt men: spelen die volledig op vaardigheid steunen, zonder betekenisvolle invloed van toeval. Zodra toeval meespeelt, schuift het spel richting kansspel of loterij. Spelen die niet aan de constitutieve elementen voldoen, zijn doorgaans ongeregeld.

Beleid: vergunningen en kanalisatie

België hanteert voor kansspelen een vergunningsmodel. Volgens artikel 4, §1 van de Kansspelwet is het verboden om zonder vergunning kansspelen (ook weddenschappen) of een speelgelegenheid te exploiteren — online of landgebonden.
Vergunningen worden door de Kansspelcommissie toegekend en hun aantal is beperkt. Dat past in de Belgische kanalisatiefilosofie: een veilig, gereguleerd maar beperkt aanbod, om spelers weg te leiden van illegale alternatieven.

Loterijbeleid

De Loterijwet vertrekt van een algemeen verbod op loterijen. Er zijn twee grote uitzonderingen:

• de Nationale Loterij (staatsbedrijf) organiseert in het publiek belang publieke loterijen, offline én online;
• loterijen uitsluitend ten voordele van liefdadigheid, industrie en kunst of een ander publiek nut, onder voorwaarden.
  In de praktijk laat dit commerciële promoties toe in samenwerking met een goed doel (klassieke tombola). Dat maakt de actie duurder, maar juridisch zuiver.

Staatscontrole en private markt

Vergunningen voor kansspelen worden aan private operatoren toegekend. Uitzondering: de Nationale Loterij kreeg ook een vergunning om weddenschappen aan te bieden.
Voor loterijproducten (Lotto, krasloten, …) heeft de Nationale Loterij een quasi-monopolie. Private partijen kunnen enkel binnen de strikte liefdadigheidscontext loterijen organiseren.

Territoriale bijzonderheden

Kansspel- en loterijregels gelden federaal in heel België. Toch bestaan er regionale accenten, bijvoorbeeld in de fiscaliteit. De Kansspelwet benoemt ook uitdrukkelijk de gemeenten waar de negen casino’s mogen liggen: Blankenberge, Chaudfontaine, Dinant, Knokke-Heist, Middelkerke, Namen, Oostende, Spa en één van de 19 gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Optreden tegen offshore-aanbod

België staat bekend om actieve handhaving tegen niet-vergunde (offshore) aanbieders, vooral online. De Kansspelcommissie houdt een zwarte lijst bij en werkt samen met:

• internetproviders (blokkeren van toegang);
• de financiële sector (tegenhouden van betalingen).

Offline wordt eveneens opgetreden, bijvoorbeeld tegen illegale pokertoernooien of promotionele kansspelen in winkels. Daarnaast oordeelde het Hof van Justitie van de EU recent dat Belgische regels in strijd met het Unierecht zijn wanneer vergunde Belgische operatoren wél mogen adverteren en buitenlandse aanbieders niet. Dat arrest dwingt tot bijsturing.

Kort samengevat

• Kansspelen: inzet + winst/verlies + (ook beperkt) toeval ⇒ vergunning vereist.
• Loterijen: volledig toeval + publiek aanbod + winst ⇒ in principe verboden, met uitzonderingen (Nationale Loterij en liefdadigheid).
• Vaardigheidsspelen: geen specifieke definitie; vrij zolang geen kansspel/loterij.
• Beleid: kanaliseren via een beperkt aantal vergunningen en strikte handhaving tegen illegaal aanbod, on- en offline.